Köpek Neden Kusar? Köpeklerde Kusma Ne Zaman Normal, Ne Zaman Acil?

Köpekler, kedilere göre çok daha "her şeyi ağzına alan" hayvanlardır. Yerden bulduğu bir şeyi yutmak, çöpü karıştırmak ya da sofradan düşen bir lokmayı kapmak çoğu köpek için sıradan bir gündür. Bu yüzden köpeklerde kusma oldukça sık görülür ve çoğu zaman kendiliğinden geçer. Ancak bazı kusmalar, saatler içinde hayatı tehdit edebilecek bir durumun ilk işaretidir.

Bu yazıda köpeklerde kusmanın en sık nedenlerini, evde neleri gözlemlemeniz gerektiğini ve hangi durumlarda hiç beklemeden yola çıkmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Kusma mı, geri çıkarma mı?

İki durum birbirine benzese de nedenleri farklıdır:

• Kusma: Köpek önce huzursuzlanır, dudaklarını yalar, yutkunur ve salya akıtabilir. Ardından karın kasları belirgin şekilde kasılarak midedeki içerik çıkar. Kusmuk genellikle kısmen sindirilmiş mama, köpük ya da sarı sıvıdır.
• Geri çıkarma (regürjitasyon): Karın kasılması olmadan, zahmetsizce olur. Mama genellikle yutulduğu gibi, bazen tüp şeklinde çıkar. Çok hızlı yemekle ilgili olabileceği gibi yemek borusu hastalıklarına da işaret edebilir.

Ayırt edemiyorsanız telefonla kısa bir video çekmeniz muayenede bize çok yardımcı olur.

Köpek neden kusar? En sık nedenler

Çöp karıştırma ve uygunsuz yiyecekler

Köpeklerde kusmanın en sık nedeni, yememeleri gereken bir şeyi yemeleridir: çöpten bozulmuş yiyecek, sokakta bulunan artıklar, aşırı yağlı sofra yemekleri. Mide bu yiyecekleri reddederek kusmayla dışarı atar. Çoğu zaman bir iki kusmadan sonra köpek rahatlar, ama bozulmuş yiyecekler ciddi mide-bağırsak enfeksiyonlarına da yol açabilir.

Çok hızlı yemek ve ani mama değişikliği

Mamasını birkaç saniyede bitiren köpekler kısa süre sonra yediklerini geri çıkarabilir. Mamanın birden değiştirilmesi de mideyi bozar. Yeni mamaya geçişi 7-10 gün içinde, eski mamayla karıştırarak yavaş yavaş yapmanızı öneririz.

Ot yeme

Birçok köpek ot yedikten sonra kusar. Ara sıra görülen ot yeme ve ardından tek seferlik kusma genellikle ciddi değildir. Ancak köpeğiniz sık sık ot yiyip kusuyorsa, bu altta yatan bir mide sorununun işareti olabilir. Ayrıca ilaçlanmış parklardaki otlar zehirlenmeye yol açabilir.

Yabancı cisim yutma

Çorap, iç çamaşırı, oyuncak parçaları, top, kemik, mısır koçanı, şeftali ve kayısı çekirdeği köpeklerin en sık yuttuğu nesnelerdir. Bu cisimler mide ya da bağırsakta takılarak tıkanıklığa yol açabilir. Tekrarlayan kusma, iştahsızlık, karın ağrısı ve dışkılayamama tıkanıklığın tipik belirtileridir. Tıkanıklık çoğu zaman ameliyat gerektirir ve ne kadar erken müdahale edilirse o kadar iyi sonuç alınır.

Pankreas iltihabı (pankreatit)

Yağlı yiyecekler köpeklerde pankreas iltihabını tetikleyebilir. Özellikle bayram sofralarından, mangal artıklarından ve kurban eti dönemlerinde verilen yağlı et ve iç yağlarından sonra kliniklerde pankreatit vakaları belirgin şekilde artar. Tekrarlayan kusma, karın ağrısı (köpek "dua eder" gibi ön ayakları yerde, arkası havada durabilir), halsizlik ve iştahsızlık tipik belirtileridir. Pankreatit ağır seyredebilir ve tedavi gerektirir.

Araba tutması

Özellikle yavru köpekler araba yolculuklarında mide bulantısı yaşayıp kusabilir. Yolculuktan önce birkaç saat mama vermemek çoğu zaman yardımcı olur. Uzun yolculuklar için veteriner hekiminiz bulantıyı önleyen bir ilaç önerebilir.

Kronik hastalıklar

Tekrarlayan kusma; böbrek ve karaciğer hastalıkları, kronik bağırsak iltihabı, gıda alerjileri, şeker hastalığı ve böbrek üstü bezi yetmezliği (Addison hastalığı) gibi hastalıkların belirtisi olabilir. Bu hastalıkların çoğu kan tahlili ve görüntüleme ile teşhis edilir ve erken yakalandığında kontrol altına alınabilir.

Mide dönmesi: Dakikaların önemli olduğu acil durum

Mide genişlemesi ve dönmesi (halk arasında mide dönmesi ya da mide burulması), köpeklerde kusmayla ilgili en acil durumdur. Mide gazla dolar ve kendi ekseni etrafında döner. Böylece hem midenin girişi hem de çıkışı kapanır, kan dolaşımı bozulur. Tedavi edilmezse birkaç saat içinde ölüme yol açabilir.

En çok risk altında olanlar Alman çoban köpeği, Kangal, Akbaş, Rottweiler, Doberman, Labrador, Golden Retriever, Büyük Danua gibi iri ve derin göğüslü ırklardır. Tek öğünde çok miktarda yemek ve yemekten hemen sonra koşup oynamak riski artırır.

Belirtileri şunlardır:

• Kusmaya çalışıp kusamama (öğürme var ama hiçbir şey çıkmıyor ya da sadece köpük çıkıyor)
• Karnın gözle görülür şekilde şişmesi ve sertleşmesi
• Huzursuzluk, yerinde duramama, sürekli yatıp kalkma
• Aşırı salya
• Hızlı ve zorlu nefes, soluk diş etleri, halsizlik ve yığılma

Bu belirtileri görürseniz beklemeyin, hemen yola çıkın. Yoldayken bizi ararsanız hazırlık yapabiliriz.

Riski azaltmak için iri ırk köpeklerin günlük mamasını tek öğün yerine iki ya da üç öğüne bölün, yavaş besleme kabı kullanın ve yemekten sonra en az bir saat yoğun egzersiz yaptırmayın.

Zehirlenme: Mutfağınızdaki gizli tehlikeler

Köpekler insan yiyeceklerine kedilerden çok daha meraklıdır ve birçok sahip, her gün kendi tükettiği bazı yiyeceklerin köpekler için zehirli olduğunu bilmez:

• Çikolata: İçindeki teobromin ve kafein kusma, ishal, huzursuzluk, kalp ritim bozukluğu ve nöbetlere yol açar. Bitter ve pişirme çikolatası en tehlikelileridir. Küçük ırk bir köpek için bir tablet bitter çikolata bile ciddi zehirlenmeye yetebilir.
• Ksilitol: Şekersiz sakızlarda, bazı diş macunlarında, şekersiz şekerlemelerde ve bazı "diyet" ürünlerde bulunan bir tatlandırıcıdır. Köpeklerde kan şekerini tehlikeli şekilde düşürür ve karaciğer yetmezliğine yol açabilir. Çok küçük miktarlar bile tehlikelidir.
• Üzüm ve kuru üzüm: Köpeklerde akut böbrek yetmezliğine neden olabilir. Hangi miktarın zarar verdiği köpekten köpeğe değiştiği için hiçbir miktar güvenli kabul edilmez.
• Soğan, sarımsak ve pırasa: Çiğ, pişmiş ya da toz halinde, kırmızı kan hücrelerine zarar vererek kansızlığa yol açar. Soğanlı yemek artıkları, soslar ve hazır et suları da aynı riski taşır.
• Makadamya fıstığı: Kusma, halsizlik, titreme ve arka bacaklarda güçsüzlüğe neden olabilir.
• Kahve, çay, enerji içecekleri ve alkol
• Çiğ maya hamuru: Midede kabarır ve alkol üretir.
• Pişmiş kemik: Kırılarak ağızda, yemek borusunda veya bağırsaklarda yaralanma ve tıkanıklığa yol açabilir.

Bunların yanında köpeklerde sık gördüğümüz diğer zehirlenme nedenleri şunlardır:

• İnsan ilaçları: İbuprofen, naproksen ve parasetamol gibi ağrı kesiciler mide kanamasına, böbrek ve karaciğer hasarına yol açabilir. Köpeğinize veteriner hekiminizin önermediği hiçbir ilacı vermeyin.
• Fare zehiri: Çoğu fare zehiri kanın pıhtılaşmasını engeller. Belirtiler birkaç gün sonra ortaya çıkabileceği için köpeğiniz iyi görünse bile hemen tedavi gerekir.
• Antifriz: Tatlı tadı nedeniyle köpeklerin ilgisini çeker ve çok küçük miktarları bile ölümcül böbrek yetmezliğine yol açabilir.
• Temizlik ürünleri, tarım ilaçları ve bazı ev bitkileri.

Enfeksiyonlar ve parazitler

Parvovirüs

Köpek parvovirüsü (parvo), özellikle yavru köpeklerde kusmanın en tehlikeli nedenlerinden biridir. Virüs bağırsak hücrelerine ve kemik iliğine saldırır. Tipik belirtileri şiddetli ve sık kusma, kendine özgü kötü kokulu ve çoğu zaman kanlı ishal, ani halsizlik, iştahsızlık, ateş ve hızlı sıvı kaybıdır.

Parvo en çok aşı programını tamamlamamış 6 haftalık ile 6 aylık arasındaki yavrularda görülür ve tedavi edilmezse yüksek oranda ölümcüldür. Virüs çevrede aylarca canlı kalır; ayakkabılarla, eşyalarla ve diğer köpeklerin dışkısıyla bulaşır. Bu yüzden aşıları tamamlanmamış bir yavruyu parklara, sokağa ve diğer köpeklerle temasa çıkarmamanızı öneririz.

İyi haber şu ki karma aşı parvoya karşı oldukça etkili koruma sağlar. Erken teşhis ve yoğun destek tedavisi (sıvı tedavisi, kusmayı kesici ilaçlar, ikincil enfeksiyonlara karşı antibiyotik) hayatta kalma şansını önemli ölçüde artırır. Kliniğimizde hızlı test ve kan tahliliyle aynı gün teşhis koyabiliyoruz.

Diğer enfeksiyonlar

• Gençlik hastalığı (distemper): Kusma ve ishalin yanında akıntılı gözler, burun akıntısı, öksürük ve ilerleyen dönemde sinir sistemi belirtileri görülür. Karma aşı bu hastalığa karşı da korur.
• Leptospiroz: Fare idrarıyla kirlenmiş su birikintileri ve göletler aracılığıyla bulaşan bakteriyel bir hastalıktır. Kusma, ateş, halsizlik, böbrek ve karaciğer hasarına yol açar ve insanlara da bulaşabilir.
• Bakteriyel mide-bağırsak enfeksiyonları: Bozulmuş veya çiğ gıdalarla alınan bakteriler kusma ve ishale neden olabilir.

İç parazitler

Yuvarlak solucanlar, özellikle yavru köpeklerde kusma ve ishalin sık nedenlerindendir. Yoğun enfestasyonlarda kusmukta canlı, spagetti benzeri solucanlar görülebilir. Giardia ve koksidiya gibi tek hücreli parazitler de mide-bağırsak şikayetlerine yol açar. Bazı köpek parazitleri insanlara, özellikle çocuklara bulaşabildiği için düzenli iç parazit uygulaması tüm ailenin sağlığı için önemlidir.

Sarı kusma (safra kusması) neden olur?

Köpeğiniz özellikle sabah erken saatlerde ya da uzun bir açlıktan sonra sarı, köpüklü bir sıvı kusuyorsa bu genellikle safradır. Mide uzun süre boş kaldığında safra mideyi tahriş eder. Akşam öğününü biraz geciktirmek ya da yatmadan önce küçük bir ara öğün vermek çoğu zaman sorunu çözer.

Ancak safra kusması sık tekrarlıyorsa, köpeğiniz iştahsızsa ya da kilo kaybediyorsa muayene gerekir.

Kusmuğun rengi ne anlatır?

• Beyaz köpük: Boş mideden gelen sıvı ya da tükürük. Tek seferlikse genellikle ciddi değildir. Ancak tekrar tekrar köpük kusma veya kusamadan öğürme mide dönmesinin belirtisi olabilir.
• Sarı veya yeşil: Safra. Uzun açlık veya mide-bağırsak sorunları. Yeşil renk ot yemeye de bağlı olabilir.
• Sindirilmemiş mama: Hızlı yeme veya geri çıkarma.
• Kırmızı veya pembe: Taze kan. Acildir.
• Kahverengi, kahve telvesi gibi: Sindirilmiş kan olabilir. Acildir.
• Kahverengi ve dışkı kokulu: Bağırsak tıkanıklığına işaret edebilir. Acildir.

Kusmuğun fotoğrafını çekmek hekiminizin işini çok kolaylaştırır.

Ne zaman hemen veterinere gitmelisiniz?

Aşağıdakilerden biri varsa beklemeyin:

• Kusmaya çalışıp kusamama, karında şişlik ve sertlik (mide dönmesi şüphesi)
• Aynı gün içinde birden fazla kez kusma ya da kusmanın durmaması
• Kusmukta kan, kahve telvesine benzer görünüm veya dışkı kokusu
• Zehirli bir şey yediğinden veya bir nesne yuttuğundan şüphelenmek
• Kusmayla birlikte ishal, özellikle kanlı ishal
• Halsizlik, ayağa kalkmak istememe, titreme
• Karına dokunulduğunda ağrı, "dua eder" pozisyonda durma
• Soluk diş etleri
• Su içip hemen kusma, suyu bile tutamama
• Aşıları tamamlanmamış yavru bir köpekte kusma (parvo şüphesi)
• Köpeğinizin yaşlı ya da bilinen bir kronik hastalığı olması

Gece yarısı ya da hafta sonu olması fark etmez. Kartal'daki nöbetçi veteriner kliniğimiz her gün 24 saat açık, acil durumlarda randevu gerekmez.

Tek seferlik kusmada evde neler yapabilirsiniz?

Köpeğiniz bir kez kustu ama sonrasında enerjik, oyun oynuyor ve normal davranıyorsa:

1. Mamayı ve suyu 4 saat boyunca önünden kaldırın. Midenin dinlenmesi kusmanın tekrarlamasını önler. Kusmuş bir köpek hemen ardından bol su içtiğinde çoğu zaman yeniden kusar.
2. Bu sürede köpeğinizi gözlem altında tutun.
3. 4 saatin sonunda önce az miktarda su verin. Su tutulursa, her zamankinden az miktarda mamayla devam edin. Birkaç küçük öğünle normal düzene dönün.
4. Kusmuğun fotoğrafını çekin, ne zaman kustuğunu not edin.
5. Kusma tekrarlarsa ya da yukarıdaki belirtilerden biri eklenirse bizi arayın.

Bu öneri yalnızca bir kez kusan ve sonrasında normal davranan yetişkin köpekler içindir. Yavru köpeklerde, küçük ırklarda, şeker hastalığı gibi kronik bir hastalığı olan köpeklerde ya da kusmanın tekrarladığı durumlarda köpeği aç ve susuz bırakmak yerine hemen veteriner hekiminize danışın.

Yapmamanız gerekenler: Kendi ilaçlarınızı vermeyin, köpeğinizi evde kusturmaya çalışmayın ve kusma sonrasında yağlı ya da baharatlı yiyecekler vermeyin.

Klinikte ne yapıyoruz?

Kusma bir hastalık değil, bir belirtidir. Bu yüzden amacımız nedeni bulmaktır. Muayenede köpeğinizin genel durumunu, ateşini, su kaybını, diş eti rengini ve karın hassasiyetini değerlendiriyoruz. Gerekirse kliniğimizdeki laboratuvarda kan tahlili yapıyor, dijital röntgenle yabancı cisim, tıkanıklık veya mide dönmesi olup olmadığına bakıyoruz. Sonuçlar çoğu zaman aynı gün elimizde oluyor ve tedaviye hemen başlayabiliyoruz.

Muayeneye gelirken şunları bilmeniz bize çok yardımcı olur: Kusma ne zaman başladı, kaç kez oldu, kusmuk neye benziyordu, köpeğiniz yemek yiyor ve su içiyor mu, dışkısı normal mi, son günlerde farklı bir şey yedi mi, evde eksik bir oyuncak, çorap ya da başka bir eşya var mı?

Kusmayı önlemek için ne yapabilirsiniz?

• Çöp kutularını kapaklı tutun, yürüyüşlerde yerden bir şey yemesine izin vermeyin.
• Sofradan yemek, özellikle yağlı et, iç yağı ve kemik vermeyin.
• Çorap, oyuncak parçaları ve küçük eşyaları köpeğinizin ulaşamayacağı yerlerde tutun.
• Hızlı yiyen köpekler için yavaş besleme kabı kullanın.
• İri ırk köpeklerde günlük mamayı birkaç öğüne bölün ve yemekten sonra yoğun egzersiz yaptırmayın.
• Mama değişikliklerini yavaş yapın.
• Karma aşı ve iç parazit uygulamalarını aksatmayın.
• Yaşı ne olursa olsun, köpeğinize yılda en az bir kez check-up yaptırın.

Kediniz de varsa kedilerde kusma hakkındaki yazımıza göz atabilirsiniz. Kedilerde nedenler ve acil durumlar köpeklerden oldukça farklıdır.

Sık sorulanlar

Köpeğim kustuktan sonra normal davranıyor, beklemeli miyim?

Tek seferlik bir kusmaysa ve köpeğiniz enerjik, normal davranıyorsa mamasını ve suyunu 4 saat kaldırarak gözlemleyebilirsiniz. Kusma tekrarlarsa ya da davranışında bir değişiklik olursa bizi arayın.

Köpeğim ot yiyip kusuyor, normal mi?

Ara sıra olursa genellikle ciddi değildir. Ancak sık sık tekrarlıyorsa, köpeğinizin midesinde bir sorun olabilir ve muayene edilmesi gerekir.

Köpeğim sabahları sarı kusuyor, neden?

Bu genellikle uzun açlığa bağlı safra kusmasıdır. Akşam öğününü geciktirmek veya yatmadan önce küçük bir ara öğün vermek çoğu zaman işe yarar. Düzelmiyorsa muayene gerekir.

Kusan köpeğe ne yedirmeliyim?

4 saatlik dinlendirmenin ardından önce az miktarda su, su tutulursa her zamanki mamasından az miktarda vererek başlayın ve birkaç küçük öğünle normal düzene dönün. Veteriner hekiminiz özel bir diyet önerdiyse ona uyun.

Yavru köpeğim kusuyor, ne yapmalıyım?

Yavru köpekler sıvı kaybından çok daha hızlı etkilenir ve parvo gibi ciddi enfeksiyonlara karşı daha savunmasızdır. Özellikle aşıları tamamlanmamış yavru bir köpekte kusma veya kusmayla birlikte ishal varsa beklemeden muayeneye getirin.