Kedi Karma Aşısı Nedir? Ne Zaman Yapılır, Yan Etkileri Var mı?

Yeni bir kedi sahiplendiğinizde veterinerden duyacağınız ilk kelimelerden biri "karma aşı" olacaktır. Bu yazıda karma aşının neye karşı koruduğunu, ne zaman ve kaç kez yapıldığını, olası yan etkilerini ve aşı gününe nasıl hazırlanacağınızı anlatıyoruz.

Kedi karma aşısı neye karşı korur?

Karma aşı, adından da anlaşılacağı gibi birden fazla hastalığa karşı koruma sağlayan bir aşıdır. Kedilerde karma aşının temel bileşenleri şu üç hastalığa karşıdır:

Panlökopeni (kedi parvovirüsü)

Halk arasında "kedi gençlik hastalığı" olarak da bilinir. Şiddetli kusma, kanlı ishal, yüksek ateş ve bağışıklık hücrelerinde ani düşüşe yol açar. Özellikle aşısız yavru kedilerde çok hızlı ilerler ve tedavi edilmezse yüksek oranda ölümcüldür. Virüs çevrede aylarca canlı kalabildiği ve ayakkabılarla eve taşınabildiği için hiç dışarı çıkmayan kediler de risk altındadır.

Kedi herpes virüsü (FHV-1)

Kedi gribinin en sık nedenlerinden biridir. Hapşırma, burun akıntısı, gözlerde kızarıklık ve akıntıya yol açar. Herpes virüsü bir kez bulaştığında vücutta ömür boyu saklı kalabilir ve stres dönemlerinde yeniden alevlenebilir.

Kedi calici virüsü (FCV)

Kedi gribinin diğer önemli nedenidir. Solunum belirtilerinin yanında ağızda ve dilde yaralar, salya ve iştahsızlık yapabilir. Bazı türleri eklem ağrısına ve topallığa da neden olur.

Bazı karma aşılar bunlara ek olarak Chlamydia felis adlı bakteriye karşı da koruma içerir. Bu bakteri özellikle göz iltihabına (konjonktivit) yol açar.

Yavru kedi aşı takvimi

Yavru kediler hayatlarının ilk haftalarında anneden aldıkları antikorlarla korunur. Bu antikorlar zamanla azalır, ancak ne zaman tamamen kaybolacağı her yavruda farklıdır. Anneden gelen antikorlar varken yapılan aşı yeterince etkili olmayabilir. Bu yüzden yavru kedilerde karma aşı tek doz değil, seri olarak yapılır.

Uluslararası veteriner aşı kılavuzlarının önerdiği genel çerçeve şöyledir:

1. İlk doz: 6-8 haftalık civarında.
2. Tekrar dozları: 2-4 hafta arayla, yavru en az 16 haftalık olana kadar.
3. Pekiştirme dozu: 6 aylık ile 1 yaş arasında.
4. Yetişkinlikte: Düzenli tekrar dozları.

Kesin takvim; yavrunun yaşına, sağlık durumuna, nereden geldiğine ve evdeki diğer kedilere göre muayenede belirlenir. Sokaktan ya da barınaktan sahiplenilen, yaşı bilinmeyen kedilerde de takvimi ilk muayenede birlikte planlıyoruz.

Aşı serisi tamamlanana kadar yavrunuzu tanımadığı kedilerle temas ettirmemenizi ve dışarı çıkarmamanızı öneririz.

Yetişkin kedilerde karma aşı ne sıklıkla yapılır?

Yetişkin kedilerde tekrar dozlarının sıklığı; kullanılan aşının türüne, kedinin dışarı çıkıp çıkmadığına, evde başka kedi olup olmadığına ve pet otel gibi ortamlarda bulunup bulunmayacağına göre belirlenir. Size uygun aralığı muayenede birlikte planlıyoruz. Önemli olan, aşıların aksatılmaması ve her aşıdan önce genel muayenenin yapılmasıdır.

Aşıdan önce neden muayene gerekir?

Aşı yalnızca sağlıklı kediye yapılır. Ateşi olan, ishal veya kusma geçiren, yoğun parazit yükü taşıyan ya da başka bir hastalığı olan kedide aşının etkinliği azalabilir ve yan etki riski artabilir. Bu yüzden her aşıdan önce:

• Genel muayene yapıyor ve vücut ısısını ölçüyoruz,
• İç ve dış parazit durumunu değerlendiriyoruz,
• Önceki aşı geçmişini ve varsa daha önce yaşanan aşı reaksiyonlarını soruyoruz.

İç parazit uygulamasının aşıdan önce yapılmış olması aşının etkinliği açısından önemlidir. Yavru kedilerde iç parazit takvimini aşı takvimiyle birlikte planlıyoruz.

Kedi karma aşısının yan etkileri

Aşılar genel olarak güvenlidir ve yan etkiler çoğunlukla hafif ve kısa sürelidir.

Sık görülen, hafif yan etkiler

• Bir iki gün süren halsizlik ve uyku hali
• İştahta hafif azalma
• Hafif ateş
• Aşı yapılan yerde hassasiyet veya küçük bir şişlik

Bu belirtiler genellikle 24-48 saat içinde kendiliğinden geçer.

Nadir ama acil yan etkiler

Aşağıdakilerden birini görürseniz hemen bize ulaşın:

• Yüzde, göz çevresinde veya dudaklarda şişme
• Kusma veya ishal
• Nefes almada zorluk
• Yoğun kaşıntı veya kurdeşen
• Bayılma, yığılma

Bu belirtiler genellikle aşıdan sonraki dakikalar veya saatler içinde ortaya çıkar. Bu yüzden aşıdan sonra kedinizi ilk saatlerde gözlem altında tutmanızı öneririz.

Aşı yerinde kalıcı şişlik

Aşı yerinde oluşan küçük şişlikler çoğu zaman birkaç hafta içinde kaybolur. Ancak 3 aydan uzun süren, 2 santimetreden büyük olan ya da aşıdan bir ay sonra büyümeye devam eden bir şişlik mutlaka muayene ettirilmelidir. Kedilerde çok nadir de olsa aşı bölgesinde tümör gelişebilir ve bu durumda erken müdahale çok önemlidir.

Aşı günü için öneriler

• Kedinizi taşıma çantasıyla getirin. Çantanın üzerine bir örtü örtmek kedileri sakinleştirir.
• Aşı kartını yanınızda getirin. İlk aşıysa sahiplendiğiniz yerden aldığınız bilgileri getirin.
• Son günlerdeki gözlemlerinizi not edin: İştah, dışkı, hapşırma, göz akıntısı gibi.
• Aşıdan sonraki gün dinlendirin. Banyo yaptırmayın, yoğun oyun ve stresli durumlardan kaçının.

Kliniğimizde aşı süreci

Aşı randevusuna gelen kedide önce genel muayene yapıyor, gerekirse parazit uygulamasını düzenliyor ve kedinizin yaşam tarzına uygun bir aşı takvimi hazırlıyoruz. Aşı kartına uygulanan aşıyı ve bir sonraki aşı tarihini işliyoruz; yaklaşan aşı tarihlerini size hatırlatıyoruz.

Kedinizde hapşırma, burun akıntısı ya da göz akıntısı varsa aşıdan önce bunu mutlaka belirtin. Kusma veya ishal varsa önce kedilerde kusma yazımıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Hiç dışarı çıkmayan kediye karma aşı gerekir mi?

Evet. Panlökopeni virüsü çevrede aylarca canlı kalabilir ve ayakkabılar, kıyafetler ve eşyalarla eve taşınabilir. Ev kedileri de bu nedenle risk altındadır ve karma aşı temel aşılardan kabul edilir.

Kedi karma aşısı kaç doz yapılır?

Yavru kedilerde 6-8 haftalıktan başlayarak 2-4 hafta arayla, en az 16 haftalık olana kadar birkaç doz yapılır; ardından 6 ay ile 1 yaş arasında bir pekiştirme dozu uygulanır. Yetişkinlikte düzenli tekrar dozlarıyla devam edilir. Kesin doz sayısı yavrunun aşıya başladığı yaşa göre değişir.

Aşıdan sonra kedim uyuyor ve yemek yemiyor, normal mi?

Aşıdan sonraki 24-48 saat içinde halsizlik ve iştahta hafif azalma normal kabul edilir. İki günden uzun sürerse ya da yüzde şişme, kusma veya nefes darlığı gibi belirtiler eklenirse hemen bize ulaşın.

Aşı takvimi aksarsa ne olur?

Yavru dönemde dozlar arasındaki süre çok uzarsa seriyi yeniden başlatmak gerekebilir. Yetişkinlikte aksayan bir aşı ise genellikle muayene sonrası kaldığı yerden devam ettirilir. Durumu muayenede birlikte değerlendiriyoruz.

Hasta veya hamile kediye aşı yapılır mı?

Hasta kediye aşı yapılmaz; önce tedavi edilmesi gerekir. Hamile kedilerde ise bazı aşı türleri kullanılmamalıdır. Kediniz hamileyse ya da hamile olabileceğinden şüpheleniyorsanız aşıdan önce mutlaka belirtin.